«Дайындықты қашан бастау керек?» деген сұраққа ең дұрыс жауап — 6-сыныптың күзі. Бұл мамандандырылған мектептердің емтиханына дейін шамамен 7 ай, яғни тақырыптарды асықпай жабуға да, форматқа бейімделуге де жететін уақыт.
Төменде НЗМ, БИЛ және РФМШ емтихандарына арналған ортақ, апталық жүктемеге бөлінген жоспар берілген. Жоспар нақты: қай айда қандай тақырып, аптасына қанша есеп, қашан тест.
Аптаның қаңқасы: 5 сағат жеткілікті
Күнде 4 сағат отыру дайындықты тездетпейді — ол баланы жалықтырады. Тұрақты режим:
- Дүйсенбі, сәрсенбі, жұма: жаңа тақырып бойынша 45-60 минут (теория + 10-12 есеп).
- Сенбі: тақырыптық тест, 30-40 минут + қатені талдауға 20 минут.
- Жексенбі: демалыс немесе 20 минут қайталау.
Аптасына 4-5 сағат, айына 18-20 сағат. Жеті айда 130-140 сағат — бұл жүйелі жұмыс істеген балаға жеткілікті көлем.
1-ай: диагностика және арифметика іргетасы
Алдымен деңгейді өлшеу керек, әйтпесе жоспар соқыр болады. Бірінші аптада бір толық тест тапсырып, қай тақырыпта қате көп екенін жазып алыңыз.
- натурал сандар, разрядтар, дөңгелектеу;
- бөлінгіштік белгілері: 2, 3, 4, 5, 9, 10, 25-ке бөліну;
- жай және құрама сандар, жай көбейткіштерге жіктеу;
- ЕҮОБ және ЕКОЕ — екеуін ажырату (ең көп кездесетін қате осы жерде).
Мақсат: бұл тақырыптардан тест 90 пайыздан төмен болмауы керек. Тексеру үшін тақырыптық тесттер жинағын пайдаланыңыз.
2-ай: бөлшектер мен пайыз
- жай бөлшек: қысқарту, салыстыру, амалдар;
- ондық бөлшек: амалдар, жай бөлшекке айналдыру;
- санның пайызын табу, пайызы бойынша санды табу, екі санның пайыздық қатынасы;
- пайыздық өсім мен кему, екі рет өзгеру («20% өсіп, сосын 20% арзандады» — жауап бастапқыдан 4% кем).
Пайыз — емтихандағы ең жиі тақырып. Осы айды «жеткілікті білемін» деп қысқартпаңыз.
3-ай: қатынас, пропорция, қоспа
- қатынас және оны бөлу есептері (ақшаны, затты қатынаспен бөлу);
- тура және кері пропорционалдық;
- масштаб, карта есептері;
- ерітінді мен қоспа: ерітілген заттың массасы, концентрация.
Кеңес: қоспа есептерін кесте құрып шешуді үйретіңіз (масса — концентрация — таза зат). Кестемен шешкен бала қатені екі есе аз жібереді.
4-ай: мәтінді есептер — қозғалыс және жұмыс
- қарама-қарсы және ілесу қозғалысы;
- өзен ағысымен және ағысқа қарсы қозғалыс;
- орташа жылдамдық (ең жиі қате: екі жылдамдықтың арифметикалық ортасын алу);
- бірлескен жұмыс: екі құбыр, екі жұмысшы, бассейн есептері;
- жас есептері, теңдеу құру.
Осы айдан бастап аптасына бір рет толық тест (емтихан уақытымен) қосылады.
5-ай: логика, жиындар, санау
- сан тізбектерінің заңдылығы;
- жиындар және Эйлер–Венн диаграммасы;
- санау ережесі, нұсқаларды тізбелеу;
- шындық-жалған есептері, кесте арқылы сәйкестендіру;
- ақпараттың жеткіліктілігі (НЗМ және БИЛ форматындағы I–II тұжырымдар).
Бұл блок мектепте оқытылмайды, сондықтан бөлек жаттығу керек. Сегіз негізгі түрін шешімімен осы мақалада жинақтадық.
6-ай: геометрия және деректі оқу
- периметр, аудан, көлем; күрделі фигуралардың ауданы;
- бұрыштар, үшбұрыш теңсіздігі, симметрия;
- торға салынған фигуралар, фигураны бөлу мен құрастыру;
- кесте, бағаналы және дөңгелек диаграмма, график бойынша сұрақтар.
7-ай: формат және қайталау
Жаңа тақырып ашылмайды. Тек:
- аптасына 2-3 толық тест — міндетті түрде таймермен (НЗМ 120 мин, БИЛ 110 мин, РФМШ 120 мин);
- қате журналын толық қарап шығу;
- әр мектептің өз форматына бейімделу: РФМШ-да жауапты бүтін санмен жазу, БИЛ-де оқу сауаттылығы, НЗМ-да тіл блогы;
- соңғы 3 күн — жеңіл қайталау және ұйқы режимі.
Қате журналы: жоспардың ең маңызды бөлігі
Бір дәптер алып, әр тесттен кейін қатені үш бағанға жазыңыз:
| Есеп | Қатенің себебі | Не істеу керек |
|---|---|---|
| Пайызға есеп | Білмедім — пайыздық өсімді дұрыс алмадым | Теорияны қайталап, 10 ұқсас есеп шешу |
| Қозғалыс | Асықтым — бірлікті айналдырмадым | Шартты жазып, бірлікті белгілеп отыру |
| Логика | Сұрақты соңына дейін оқымадым | Сұрақтың соңғы сөйлемін сызып қою |
Үш себеп — «білмедім», «асықтым», «оқымадым». Әр себептің емі әртүрлі: біріншісі — теория, екіншісі — жазу тәртібі, үшіншісі — оқу әдеті. Осы бөлуді жасамаса, бала бір қатені жыл бойы қайталай береді.
Ата-ана үшін: аптасына 10 минут бақылау
Күнде «оқыдың ба?» деп сұраудың нәтижесі аз. Аптасына бір рет үш сұрақ қойыңыз:
- Осы аптада қай тақырыпты жаптық?
- Тесттің нәтижесі қанша болды (пайызбен)?
- Қай қате қайталанып жүр?
Үшеуіне нақты жауап бар болса — дайындық жүріп жатыр. Жоқ болса, жүктемені көбейтудің қажеті жоқ, жүйені жөндеу керек.
Жиі қойылатын сұрақтар
7 ай аз емес пе?
Математика базасы қалыпты бала үшін жеткілікті. Базасы әлсіз болса (бөлшектермен амал қиын болса) 10-12 ай керек: алғашқы 3 ай тек арифметиканы жөндеуге кетеді.
Күнде қанша есеп шешу керек?
10-12 есеп, бірақ бәрін талдаумен. Талданбаған 50 есептен талданған 10 есеп пайдалы.
Курс керек пе, өз бетімен бола ма?
Жоспар мен тест болса өз бетімен де болады. Курстың артықшылығы — қатені сізге сырттан көрсететін адам. Жүйелі нұсқа керек болса курстар бөлімін қараңыз, тесттер осы бетте тегін.
Үш мектептің форматы қалай ерекшеленеді?
Салыстырмалы кесте жалпы шолу мақаласында берілген.
Пікірлер