Қазақстанда 7-сыныпқа конкурстық іріктеу жүргізетін үш мектеп желісі бар: Назарбаев Зияткерлік мектептері (НЗМ), «Білім-Инновация» лицейлері (БИЛ) және Республикалық физика-математика мектебі (РФМШ). Үшеуінің емтиханы да 6-сынып оқушыларына арналған, үшеуі де негізінен бір нәрсені тексереді — математика мен логикалық ойлау. Сондықтан дұрыс жоспарланған дайындық үш емтиханға бірден жарай алады.
Бұл мақалада үш мектептің 2027 жылғы қабылдау форматын, мерзімдерін, тапсырма түрлерін салыстырамыз және қарашадан мамырға дейінгі нақты дайындық күнтізбесін ұсынамыз.
Үш емтиханның қысқаша салыстыруы
| Көрсеткіш | НЗМ | БИЛ | РФМШ |
|---|---|---|---|
| Қай сыныпқа | 7-сынып | 7-сынып | 7-сынып (1, 8-сыныпқа жеке конкурс) |
| Негізгі пәндер | Математика, сандық сипаттамалар, жаратылыстану + тілдер | Математика, логика, оқу сауаттылығы | Математика және логика |
| Форматы | Екі күндік кешенді тест | Бір тест, таңдауы бар сұрақтар | Ашық жауапты тест (тек бүтін сан) |
| Ұзақтығы | Күніне 120 минут | 110 минут | 120 минут + 15 минут жауап парағы |
| Тіркелу | eGov.kz немесе қабылдау комиссиясы | bilemtihan.kz | admissions.fizmat.kz |
| Емтихан кезеңі | Наурыз | Мамыр | Сәуір |
Көріп отырғаныңыздай, емтихандар жылдың әр мезгіліне шашылған: наурыз — НЗМ, сәуір — РФМШ, мамыр — БИЛ. Бұл үшеуіне де қатысуға мүмкіндік береді, яғни бала бір емтиханға сүйеніп қалмайды.
НЗМ: екі күндік кешенді тестілеу
2027–2028 оқу жылына НЗМ 7-сыныптарына өтінім қабылдау 2026 жылғы 23 қарашада сағат 09:00-де басталып, 28 желтоқсанда сағат 18:00-де аяқталады. Өтінімді eGov.kz порталы арқылы онлайн беруге немесе мектеп филиалының қабылдау комиссиясына қағаз түрінде тапсыруға болады.
Кешенді тестілеу екі күнге бөлінген:
- 2027 жылғы 26 наурыз — жаратылыстану-математика бағытындағы пәндерден қабілет тесті: математика, сандық сипаттамалар, жаратылыстану. 120 минут.
- 2027 жылғы 27 наурыз — тіл тесті: қазақ тілі, орыс тілі, ағылшын тілі. 120 минут.
Нәтиже екінші күннен кейін 40 күнтізбелік күн ішінде nis.edu.kz сайтында жарияланады. Конкурстан өткен оқушыға «Өркен» білім беру гранты берiледі. Толық талдауды НЗМ-ге дайындық туралы мақаладан оқыңыз.
БИЛ: математика, логика және оқу сауаттылығы
«Білім-Инновация» лицейлеріне (бұрынғы қазақ-түрік лицейлері) қабылдау емтиханы — бір тест, 110 минут. Соңғы науқандағы құрылымы: барлығы 60 сұрақ, оның 50-і математика мен логика, 10-ы оқу сауаттылығы. Тапсыру тілі — қазақша немесе орысша.
Тіркелу bilemtihan.kz сайтында онлайн жүреді және күзден көктемге дейін ашық тұрады, емтиханның өзі мамыр айында өтеді. Құрылымы мен әр бөлімге дайындалу жолын БИЛ-ге дайындық мақаласында жазғанбыз.
РФМШ: ашық жауапты, деңгейлері әртүрлі тест
РФМШ-ның 7-сынып емтиханы үш мектептің ішіндегі ең «олимпиадалығы». Себебі:
- жауап нұсқалары берілмейді — оқушы жауапты өзі жазады, тек бүтін сан қабылданады;
- 30 тапсырма үш деңгейге бөлінген: A деңгейі — 10 тапсырма (әрқайсысы 3 балл), B — 10 тапсырма (5 балл), C — 10 тапсырма (7 балл);
- максимал балл — 150, уақыты 120 минут және жауап парағын толтыруға қосымша 15 минут.
Емтихан Алматы, Астана, Шымкент, Ақтау, Атырау, Түркістан және Орал қалаларында ұйымдастырылады. Деңгейлерге қалай бөліп дайындалу керегін РФМШ мақаласында қарастырдық.
Ортақ өзегі: математика мен логика
Үш емтиханның тапсырмаларын қатар қойып талдасаңыз, басым бөлігі бір тақырыптардан тұрады:
- бөлінгіштік белгілері, ЕҮОБ және ЕКОЕ, жай көбейткіштерге жіктеу;
- қатынас, пропорция, пайыз, ерітінді мен қоспа есептері;
- қозғалыс және бірлескен жұмыс есептері;
- жиындар, Эйлер–Венн диаграммасы, санау (комбинаторика элементтері);
- сандық заңдылықтар мен тізбектер;
- периметр, аудан, көлем және торға салынған фигуралар;
- кесте, диаграмма, график бойынша деректі оқу (НЗМ-дағы «сандық сипаттамалар»);
- логикалық тұжырым: шындық-жалған, ақпараттың жеткіліктілігі.
Яғни бір ядроны мықтап меңгеріп, сосын әр мектептің форматына бейімделу — ең тиімді жол. Тақырыптардың толық тізімі мен апталық жүктеме 7 айлық дайындық жоспарында берілген, ал логика мен сандық сипаттамалардың нақты түрлері бұл мақалада шешімімен көрсетілген.
Қараша–мамыр күнтізбесі
- Қараша. Деңгейді өлшеу: бір диагностикалық тест. НЗМ-ге өтінім беру ашылады — құжатты кейінге қалдырмаңыз.
- Желтоқсан. Арифметика іргетасы: бөлінгіштік, жай сандар, бөлшектер. НЗМ өтінімі 28 желтоқсанда жабылады.
- Қаңтар. Пайыз, пропорция, ерітінді. Аптасына бір толық тест.
- Ақпан. Қозғалыс, жұмыс, жиындар. РФМШ-ға тіркелу кезеңі — сайтты бақылаңыз.
- Наурыз. Логика мен геометрия + уақытпен жұмыс. НЗМ тестілеуі 26–27 наурыз.
- Сәуір. РФМШ деңгейіне арналған қиын есептер (B және C), ашық жауап техникасы.
- Мамыр. БИЛ форматындағы тесттер, оқу сауаттылығы, қайталау.
Қай мектепті таңдау керек?
Үшеуі де күшті мектеп, бірақ айырмашылығы бар. Қарапайым бағдар:
- баланың бейіні әлі қалыптаспаған, тілге де, жаратылыстануға да қабілеті бар болса — НЗМ;
- математика мен физикаға айқын қызығушылық, олимпиадаға бейімділік болса — РФМШ;
- тәртіпті интернат ортасы, математика-жаратылыстану бағыты және күшті олимпиада дәстүрі керек болса — БИЛ.
Практикада көп отбасы үшеуіне де өтінім береді: емтихан мерзімдері қабаттаспайды, ал дайындықтың 80 пайызы ортақ.
Тегін дайындалу: TamshyLab тесттері
Дайындықтың ең әлсіз буыны — «білемін» деген сезімді тексермеу. Сол себепті TamshyLab математикадан онлайн тесттер жинағын тегін ашық қойды: тақырып бойынша бөлінген, бірден нәтиже көрсетеді және қай тақырыпта қанша қате жібергеніңізді көрсетеді.
- Математикадан тесттер жинағы — тарау-тарау бойынша, тегін;
- Барлық тесттер бөлімі — пән бойынша таңдау;
- Курстар — мұғаліммен жүйелі дайындық керек болса.
Жиі қойылатын сұрақтар
Үш емтиханға бір уақытта дайындалуға бола ма?
Болады, себебі тапсырмалардың өзегі бір. Айырмашылық форматта: РФМШ-да жауапты өзің жазасың, НЗМ-да тіл блогы бар, БИЛ-де оқу сауаттылығы қосылады. Соңғы 4-6 аптаны форматқа бейімделуге бөлу жеткілікті.
Дайындықты қашан бастау керек?
Қалыпты жағдайда 6-сыныптың күзінде, яғни емтиханға 6-8 ай қалғанда. Математика базасы әлсіз болса, 5-сыныптан бастау қажет: негізгі арифметиканы жөндеу бір жарым-екі айға созылады.
Репетитор міндетті ме?
Міндетті емес. Бірақ қателерді талдайтын адам немесе жүйе керек: балл өспеуінің басты себебі — шешілген есептің талданбауы. Тесттен кейін әр қатені «неден болды» деп жазып қою репетитордың жартысын алмастырады.
Нәтиже қанша уақытта шығады?
НЗМ-да кешенді тестілеудің екінші күнінен кейін 40 күнтізбелік күн ішінде. РФМШ пен БИЛ-де нәтиже әдетте бір-екі апта ішінде жарияланады — нақты күні тіркелу сайтында көрсетіледі.
Емтиханға тіркелуді кім жүргізеді?
Ата-ана немесе заңды өкіл. НЗМ — eGov.kz немесе филиалдың қабылдау комиссиясы, БИЛ — bilemtihan.kz, РФМШ — admissions.fizmat.kz. Мерзім өтіп кетсе қайта ашылмайды, сондықтан күнтізбеге ескерту қойып қойыңыз.
Пікірлер